Komputeryzacja administracji podatkowej 2017. Polski fiskus system informatyczny.
Ilustracja: canstockphoto

Strona główna / Nowoczesny fiskus sposobem na walkę z oszustami

Nowoczesny fiskus sposobem na walkę z oszustami

W ostatnich miesiącach można zaobserwować znaczącą intensyfikację działań fiskusa związanych z ograniczaniem oszustw podatkowych. Polskie organy podatkowe oraz ustawodawca zauważyli jednak, że nie są w stanie skutecznie walczyć z nieuczciwymi przedsiębiorcami wykorzystując jedynie przestarzałe narzędzia jak np. wzrost liczby kontroli, które często przeprowadzane są w sposób losowy, a ich skutkiem ma być chyba wzrost poczucia strachu wśród wszystkich podatników. Nawet sam Wiesław Jasiński (Główny Inspektor Kontroli Skarbowej) zauważa, że „Takie zasoby umożliwiają kontrolę skarbową czynnego podatnika raz na 270 lat”.

W konsekwencji Ministerstwo zdecydowało się na wzrost nowoczesności fiskusa. Jednym z pierwszych kroków, który funkcjonuje już kilka lat było wprowadzenie programu e-Deklaracje, za pomocą którego można złożyć Deklaracje PIT oraz VAT przez Internet. Z tej formy korzysta coraz więcej podatników (w 2015 r. złożyli oni ponad 44 mln dokumentów do systemu e-Deklaracje). Posiadanie samych deklaracji często nie pomagało jednak fiskusowi w odkryciu co kryje się za określonymi pozycjami w tych deklaracjach. Niemniej już na ich podstawie można było wytypować część podmiotów, które potencjalnie wykazują nieprawidłowości.

Kolejnym krokiem jest wprowadzenie Jednolitych Plików Kontrolnych (JPK). Obecnie obowiązek przesyłania JPK mają duzi przedsiębiorcy, jednak stopniowo w kolejnych latach będzie on rozszerzany mali i średni przedsiębiorcy od 1 stycznia 2017 r. a mikroprzedsiębiorcy od 1 stycznia 2018 r.). Dzięki JPK fiskus będzie miał informacje o zapisach na kontach, w rejestrach przedsiębiorców czy wyciągach bankowych, dzięki czemu będzie mógł już nie tylko sprawdzić anomalie w poszczególnych pozycjach deklaracji, ale także szerzej przyjrzeć się sytuacji podatników.

Powyższe działania nie wystarczają fiskusowi, dlatego planowane jest również wprowadzenie Centralnego Rejestru Faktur. Zgodnie z założeniami faktury mają mieć jednolitą formę i być wystawiane i przesyłane elektronicznie. Według komunikatów Ministerstwa Finansów CRF może wejść już od 2017 r.

Czy powyższe działania są groźne dla przedsiębiorców…

W tym przypadku odpowiedź brzmi: „to zależy”. Zależy to głównie od możliwości fiskusa w zakresie korzystania z takiego zasobu danych oraz odpowiedniego wyciągania wniosków. Jeżeli fiskus podoła zadaniu, tzn. będzie potrafił korzystać z tego zasobu danych, wtedy nieuczciwi przedsiębiorcy będą poważnie zagrożeni. Z kolei dla uczciwych przedsiębiorców pomysły fiskusa oznaczają głównie wzrost obowiązków administracyjno – biurowych. Pytaniem, które obecnie pozostawimy bez rozstrzygnięcia jest to jak „głęboko” fiskus sięgnie aby „wytropić” oszustów podatkowych? Czy kolejnym krokiem nie będzie przesyłanie prywatnych wyciągów bankowych albo nadzór nad prywatną korespondencją, aby wychwycić kto nie zapłacił podatku? Czas pokaże…

Michał Malesa
Doradca Podatkowy. Uprzednio związany z PricewaterhouseCoopers oraz Deloitte. Prywatnie pasjonat sztuk walki i sportów zespołowych. Opiekun działu pomocy podatkowej Papug.pl
  • pomysl

    A ja mam pomysł na 100% uszczelnienie systemu – żadnych ulg, żadnych udogodnień, żadnych zwrotów, rozliczanie miesięczne i po kłopocie – nikt się nie wymknie.

    • fakir

      Nie wiem co by to niby miało poprawić? Idiotyczny pomysł. Akurat te zmiany, które rząd planuje wprowadzić są jak najbardziej trafione. W innych państwach się sprawdziły więc jest duża szansa, że i u nas się powiedzie walka z oszustami.

      • Eliza

        Nie jest to do końca idiotyczny pomysł. Brak ulg i zwrotów sprawiłby, że nie było by możliwości kombinowania. Jednak taka decyzja nie była by dobra dla rozwoju gospodarki.

    • Głupi

      Tak, nikt się wymknie. Poza tymi, którzy przejdą do szarej strefy. Świetny pomysł, by biznes przeniósł się do podziemia.

  • sceptyk

    Nowoczesny fiskus = nowocześni przestępcy podatkowi. Na wszystko można znaleźć jakieś obejście lub kruczek.

    • Fruit

      Pewnie trochę to potrwa zanim oszuści dopatrzą się kruczków i zaczną działać w innym, nowym kierunku. Prawdę mówiąc w obecnych czasach praktycznie wszystko da radę rozgryźć, ale również wiadomo, że do tego potrzebny jest czas. Stąd nowelizacje oraz co jakiś czas zmiany.

      • Kris

        Zmiany zazwyczaj zapowiadane są sporo wcześniej i zanim wejdą w życie (co też trochę trwa) to wszyscy mają czas się do nich przygotować i przestępcy też. A oni z przepisami to są zawsze na bieżąco i nic nie umknie. I zazwyczaj w momencie gdy ustawa zaczyna obowiązywać to już na to świetnie przygotowani.

        • Lukas

          Ale i tak trzeba te zmiany wprowadzac. Czesc przestepców sie wystraszy i zrezygnuje ze swej działalnosci. No i jednak trzeba isc z duchem czasu takze w urzedach. Jaka to wygoda wysłac e-deklaracje. Nie trzeba latac na poczte czy do urzedu.

          • Kris

            Jasne. Dla zwykłego człowieka to całkiem sporo udogodnienie i nie tu o czym dyskutować. Chciałem tylko pokazać, że dla ludzi, którzy żyją z łamania prawa, tak naprawdę żadna ustawa nie jest straszna.

    • Milosz

      I o to chodzi. Dzięki temu świat się rozwija, idzie do przodu. Nie ma się co wkurzać na przestępców, gdyby nie oni, to wiele instytucji trwało by w marazmie. A tak to wszystko się kręci.

      • Gość

        Głupoty wypisujesz. Wynika z tego, że twoim zdaniem, bez przestępczości świat nadal znajdowałby sie w w erze kamienia łupanego?

      • Ig

        Nie żeby to było bardzo rozwijające, ale przykładowo pies psu jest w stanie ,,podkraść” jedzenie z miski. Nie rozumiem w jaki sposób byłoby to rozwijające i popychające świat do przodu.

        • Milosz

          No jeśli nie widzisz różnicy między psami a ludźmi to ciebie z pewnością nic do rozwoju nie jest w stanie popchnąć i nie będę ci tego tłumaczył bo szkoda mojego czasu.

      • Tomi

        Może to trochę karkołomne założenie, ale troszkę prawdy w nim jest. Tak samo jak to, że wojna najczęściej ma pozytywny wpływ na rozwój techniki i gospodarki.

  • Tomi

    Najważniejszy punkt walki z oszustami to likwidacja rozliczeń kwartalnych, o czym w artykule nie wspomniano, a która to zmiana na szczęście jest planowana. Bez tego wszystkie unowocześnienia fiskusa tak naprawdę niewiele dadzą.

    • Norek

      Może najważniejszy, ale nie jedyny. A unowocześniać urzędy (i nie tylko) trzeba bo inaczej to w końcu przestały by działać.

      • Luna

        Niby masz rację, ale jak się patrzy na to co czasami się dzieje po wejściu jakiegoś nowoczesnego rozwiązania (chociażby EWUŚ w służbie zdrowia) to ma się wrażenie, że właśnie ta nowoczesność uniemożliwia działanie. I rodzi się pytanie, czy system jest zły, czy pracownicy z niego korzystać nie umieją.

        • AAluniaa86

          Jeśli chodzi o wprowadzanie systemu EWUŚ i problemy z tym, to była to ewidentnie wina samego systemu. Już nie czepiajmy się personelu, który akurat wtedy dwoił się i troił, żeby wszystko było dobrze. Jak będzie w przypadku nowoczesnego fiskusa – nie wiadomo, ale dajmy mu szansę.

  • Kris

    Zgadzam się. Zdobycie i zgromadzenie informacji to jedno, a ich prawidłowa analiza to drugie. I nie musi to iść w parze. Nie umniejszając nikomu wiedzy czy inteligencji, to jednak pracownicy skarbówki nie zawsze posiadają jedno czy drugie więc może być ciężko.

    • Fruit

      Miejmy nadzieję, że to jednak faktycznie pójdzie do specjalistów. Temat jest zbyt poważny aby trafił do osób, które po prostu w tej skarbówce zalegają.

      • Eliza

        Ależ w US sami specjaliści. Nie ma się czego obawiać, z pewnością sobie świetnie poradzą z tym natłokiem danych…

        • Bobi

          Niepotrzebna ironia. W Urzędach Skarbowych prócz typowych biurokratów, pracują naprawdę świetni fachowcy i jestem pewny, że akurat analiza danych nie będzie stanowiła dla nich żadnego problemu. I nie będzie blamażu, że dane są, a nie ma ich kto „przerobić”.

          • Eliza

            Jeśli tak, to się ci specjaliści świetnie ukrywają. Niestety, pracowników US znam od najgorszej strony i nie chodzi już nawet o ich nieuprzejme zachowanie, ale o brak podstawowej wiedzy. Są niedouczeni, ale za to aroganccy i chamscy.

  • Polak

    Czy mam rozumieć, że skoro duzi przedsiębiorcy mają obowiązek przesyłac JPK, to wśród nich nie oszustów? Czy jest to zbyt daleko wysunięty wniosek?

    • Norek

      Chyba niestety jest to zbyt daleko idący wniosek. Fiskus bowiem nie posiada jeszcze Centralnego Rejestru Faktur, bez którego Jednolite Pliki Kontrolne nie są aż tak cennym źródłem informacji.

      • Eliza

        Czyli tak właściwie nie ma pewności, że wszystkie te działania, które fiskus powoli wdraża, przyniosą oczekiwane skutki, gdyż nie zostały one jeszcze sprawdzone w praktyce.

        • Murek

          Pewności nie ma się nigdy, wszystko trzeba sprawdzić w praktyce. Inaczej się nie da. Nie wiem, czemu tak sceptycznie podchodzisz do tych, w gruncie rzeczy, dobrych rozwiązań.

  • Gość

    Oj biedne panie z Urzędów Skarbowych, będą mieć mniej czasu na granie w pasjansa, picie kawki i narzekanie jakie to są zapracowane. Już nie wspomnę o tym, że chyba będą musiały iść na jakieś dodatkowe szkolenia, żeby ogarnąć temat. Nie będzie łatwo.

    • Miłek

      Nic się nie martw o panie ze skarbówki. One się tylko wydają takie „nieogarnięte”. Znam to środowisko i wiem, że w US pracują naprawdę mądrzy ludzie, którzy sobie świetnie radzą z trudnymi podatkowymi zagadnieniami.

      • Fruit

        Niezależnie od posady i wykształcenia szacunek jednak powinien być. Ja zawsze przez te Panie z Urzędów Skarbowych jestem traktowana wręcz z góry oraz bardzo powierzchownie. Za każdym razem, gdy muszę złożyć tam wizytę to aż mnie we mnie krew gotuje.

        • Amanda

          O tak, panie z US grzecznoscią nie grzesza – to zarozumiałe flądry które uwielbiaja pokazywac swoja wyższośc.

          • Polak

            Ja jak spotykam panią w urzędzie (obojętnie jakim), która jest dla mnie niemiła, albo od razu proszę o rozmowę z jej przełożonym, albo zaraz po wysyłam pismo z imienną skargą. Nie ma co biurwom odpuszczać, bo się nigdy niczego nie nauczą.

        • szym

          Na szczęście i to się zmienia. Kiedyś urzędnicy państwowi faktycznie zadzierali nosa i byli najczęściej niemili. Teraz już coraz częściej można trafić na ludzi, którzy chcą ci pomóc. Więc nie uogólniajmy bo jest to krzywdzące.

  • Kris

    Ciekawy jestem ile osób będzie trzeba dodatkowo zatrudnić do kontrolowania tych danych i jaki będzie tego koszt. Czy ktoś to policzył?

    • Amanda

      A kto by mówił o kosztach skoro rzad zapowiedział walkę z oszustami to koszty sa nie wazne. Nawet jesli by sie okazało że koszty tej walki są wyższe niż przychody które udało sie dzieki niej uzyskać.

      • Kornelia

        Jestem pewna, że koszta nie są znane, bowiem nie ma jeszcze dokładnych precyzji co do kroków, które mają być postawione.

    • Tomi

      Nie wiem czy ktoś to policzył ale moim zdaniem warto ponieść te koszty, żeby wyłapać oszustów i by nowe firmy nie oszukiwały budżet państwa na całkiem sporą kasę. Jest to w jakiś sposób inwestycja, która z czasem (miejmy nadzieję) się zwróci.

  • Eliza

    To, że rząd liczy, że CRF będzie działać już od 2017 rok, wcale nie znaczy, że tak będzie. Z tego co pamiętam, to wszelkie tego typu zmiany wchodzą u nas bardzo opornie, a nowoczesne i niezawodne system wymagają wielu poprawek i często ulegają awarią.

    • Bobi

      To prawda, też mi się wydaje, że te wszystkie zmiany nie wejdą szybko i bezboleśnie. A wszystkie stany przejściowe są doskonałym momentem na jeszcze większe przekręty. Mimo to mam nadzieję, że po tym pierwszym ciężkim okresie, będzie faktycznie trudniej oszukiwać państwo.

      • Kornelia

        Ja również odnoszę takie wrażenie, tym bardziej, że jeszcze nie ma dokładnego szkicu koncepcyjnego od którego można byłoby wyjść Założenie nie jest póki co kompletne, a od takiego pułapu trzeba jeszcze wiele ustalić. Dodatkowo uważam, że pociągnie to za sobą niekrótki sznur pieniędzy.

    • Norek

      Gdyby rząd chciał wprowadzać rozwiązania, które od razu działają bez zarzutu, to pewnie nigdy by nic nie wprowadził. Większość (a może nawet i wszystkie) rozwiązania muszą zostać wdrożone w praktyce i zawsze są mniejsze lub większe z tym problemy, które jednak rozwiązać można tylko bieżąco bo są wręcz nie do przewidzenia w teorii.

  • Fruit

    Oby to nie był jednak za duży krok obejmujący już skrawek naszego życia prywatnego. Fiskus dla kontroli? W porządku. Jak najbardziej, ale jednak żeby była jakaś granica.

  • Pytam

    I tak to już jest. Wprowadzane są bardzo dobre rozwiązanie, mające na celu wyeliminowanie oszustów a ludzie już zaczynają siać panikę, że będzie kontrola prywatnych kont i korespondencji. Na jakiej podstawie autor artykułu wyciągnął tak daleko posunięte wnioski? Ma ku temu jakieś przesłanki, czy po prostu go wyobraźnia poniosła?

    • Eliza

      Dobre pytanie. Chyba jednak autor trochę straszy na wyrost. Nigdzie nie spotkałam się choćby z plotkami, że takie plany są. A gdyby były to myślę, że jednak znalazł by się ktoś, kto by wyjaśnił, że to było by niekonstytucyjne.

      • Norek

        A może czasem warto postraszyć na wyrost, żeby społeczeństwo było czujne. Choć wprowadzenie aż takich kontroli wydaje mi się niemożliwe, to jednak warto pamiętać, że wolność to nie jest coś co dano nam raz na zawsze i niestety co jakiś czas musimy się o nią upomnieć.

        • Fruit

          Ja również jestem zdania, że lepiej być czasami nader czujnym niż te czujność tracić. Przezorny zawsze zabezpieczony (albo w większości przypadków).

  • Tomi

    Myślę, że uczciwi przedsiębiorcy wolą mieć trochę więcej pracy administracyjnej i mniej kontroli niż na odwrót. A dzięki tym zmianą wygląda, że właśnie tak to teraz powinno wyglądać. Kontrole będą u tych, u których w dokumentach odkryje się jakieś nieprawidłowości.

    • Amanda

      Tylko że wiecej papierkowej roboty to dla mnie tez większe koszty. Bede musiała kogoś zatrudnić do pomocy albo płacić nadgodziny. I nikt mi za to kasy nie zwróci.

      • Kornelia

        Fakt, ale jednak będzie to swojego rodzaju zabezpieczeniem. Firma już ,,na dzień dobry” będzie czysta.

        • Głupi

          Niby w jaki sposób firma będzie czysta? Przez to, że uzupełni papierki? Papier jest cierpliwy – wszystko przyjmie.

          • Fruit

            Być może Kornelii chodzi właśnie o te papierki, które będą wymagane. Jeżeli są wymagane to będą musiały być przygotowane.

  • Norek

    Obecne zmiany, jak najbardziej na plus. Miejmy nadzieję, że czarnowidztwo autor, co do kontroli prywatnych kont i korespondencji się nie spełnią, bo to w znacznym stopniu było by łamanie podstawowych praw człowieka.