wprowadzenie wariografów do sądu 2016
Ilustracja: canstockphoto

Strona główna / Prawda czy Fałsz – Wariograf w Sądzie

Prawda czy Fałsz – Wariograf w Sądzie

Gdybyśmy wszyscy byli Pinokiami i nie potrafilibyśmy ukryć swojego kłamstwa, świat organów ścigania wywróciłby się do góry nogami. Dotychczas nie znaleziono jednoznacznie skutecznej metody na wykrywanie kłamstw. Do najefektywniejszych – ale wciąż tylko pomocniczych –  należy badanie wariografem.

Badanie przeprowadzić może jedynie biegły, przeszkolony w tej technice. Urządzenie mierzy reakcje fizjologiczne badanej osoby, podczas jej odpowiadania na pytania. Wariograf w rzeczywistości nie wykrywa kłamstw, lecz pomaga odczytać stan emocjonalny badanego przez sprawdzanie fizjologicznych reakcji jego organizmu na pytania. Biegły zadaje mu pytania obojętne (np. o pogodę), kontrolne (pytanie np. o imię i nazwisko) i krytyczne (związane ze sprawą).

Oczywiście, że da się oszukać wariograf. Jedną z najsłynniejszych osób, która tego dokonała był radziecki szpieg – Aldrich Ames, pracownik CIA, aresztowany w 1994 r. Sam wariograf też może oszukiwać, tzn. wskazywać na kłamanie przez osobę, która jest po prostu silnie zestresowana, ale mówi prawdę.

Dlatego wyłącznie na podstawie badań wariografem nie można kogoś oskarżyć. Jeśli natomiast ktoś już usłyszał zarzuty i wyrazi zgodę na badanie – jego wyniki mogą być dowodem w sądzie. Badanie wariografem, które mogłoby być wykorzystane w sądzie, dopuszczalne jest wyłącznie w fazie postępowania karnego, po przedstawieniu zarzutów, a nigdy w trakcie przesłuchania – takie postanowienie wydał Sąd Najwyższy w styczniu 2015 r.

Badanie przechodzą także osoby chcące pracować w służbach specjalnych np. CBA lub ABW – w trakcie postępowania sprawdzającego.

Istnieją różne inne sposoby wykrywania kłamstw osób podejrzanych, żaden nie jest rozwiązaniem doskonałym. Jedna z bardziej znanych metod opiera się na analizie ruchów mimicznych twarzy i innych wskaźników (np. zmienione tempo wypowiedzi, barwa głosu, unikanie odpowiedzi, manipulacja kontaktem wzrokowym). Naukowy system takiej analizy został wynaleziony przez Paula Ekmana i współpracowników i znany jest pod nazwą FACS (Facial Action Coding System).

Agata Jagielska
Dziennikarka z zainteresowaniem obserwująca aktualne wydarzenia. Związana z mediami elektronicznymi i blogosferą.