Dobrowolne odejście, odprawa, opodatkowanie odprawy po dobrowolnym odejściu
© Can Stock Photo / InnerVisionPRO

Strona główna / Program dobrowolnych odejść

Program dobrowolnych odejść

Zarówno międzynarodowe giganty, jak Microsoft czy amerykański serwis społeczności owy Twitter, ale również mniejsze firmy – działające na rynku europejskim, w tym polskim – jak Raiffeisen Bank, Poczta Polska czy InPost w ostatnim czasie zmuszone są do przeprowadzenia zwolnień grupowych. Ich przyczyny są różne, jednak do najczęstszych należą pogorszenie kondycji finansowej, restrukturyzacja organizacji czy chęć wypracowania wzrostu po spadkach w sprzedaży. Negatywne konsekwencje procesu zwolnień są nieuniknione, ale jednym ze sposobów załagodzenia napięć społecznych charakterystycznych dla zwolnień grupowych jest zastosowanie Programu Dobrowolnych Odejść (POD). Ta alternatywa dla zwolnień grupowych od dawna stosowana jest na Zachodzie, ale w Polsce także stale rośnie zainteresowanie tym rozwiązaniem.

CZYM JEST PROGRAM DOBROWOLNYCH ODEJŚĆ?

Ani Kodeks pracy, ani ustawa o zwolnieniach grupowych nie reguluje Programu Dobrowolnych Odejść, dlatego regulamin takiego programu musi stworzyć pracodawca, który chciałby go zastosować. Głównym celem tego rozwiązania jest zachęcenie pracowników do zdecydowania się na dobrowolne rozwiązanie stosunku pracy w firmie stojącej w obliczu znacznej redukcji zatrudnienia. Do podjęcia takiego kroku, pracowników mają zachęcić dodatkowe odprawy wypłacane ponad to, co przysługuje przy zwolnieniach grupowych. Czasem pracownicy mogą otrzymać także dodatkowe bonusy w postaci np. sprzętu domowego czy wycieczki dla całej rodziny.

OPODATKOWANIE REKOMPENSAT Z PDO

Na tle wypłacanych pracownikom na podstawie regulaminów PDO rekompensat pojawił się jednak problem związany z ich opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Część pracodawców wypłacających rekompensaty uważa, że przepisy pozwalają na uznanie ich za odszkodowania i zadośćuczynienia, co zwalnia je z konieczności obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jednak inni – wręcz przeciwnie – pobierają od nich zaliczkę na podatek dochodowy. Ta sytuacja sprawiła, że niektórzy pracownicy czuli się poszkodowani przez fiskusa i występowali do organów podatkowych z prośbą o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej oraz wnosząc jednocześnie o zwrot nienależnie pobranego podatku.

ROZSTRZYGNIĘCIE NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO

Powyższa kwestia dotycząca opodatkowania, budziła wątpliwości i była źródłem rozbieżnego orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych. Dnia 26 października 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał pierwszy – niestety niekorzystny dla osób, które straciły pracę i otrzymały rekompensatę z Programu Dobrowolnych Odejść – wyrok dotyczący rozliczenia z fiskusem. NSA uznał bowiem, że odprawa z PDO nie korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego, gdyż świadczenie takie wypłacane jest na podstawie porozumienia, a nie odnosi się do poniesionej szkody, w związku z czym nie jest odszkodowaniem. Dodatkowo NSA w uzasadnieniu ustnym wskazał, że wydając takie rozstrzygnięcie kierował się zasadą równości wobec prawa, ponieważ inni pracownicy odchodzący z pracy nie w ramach PDO i otrzymujący zbliżone świadczenia nie korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych.

Powyższy, prawomocny wyrok NSA (sygn. akt: II FSK 1861/16) może oznaczać, że orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych również pójdzie we wskazanym kierunku, a zatem pracownik firmy objętej restrukturyzacją zatrudnienia, który przyjmując ofertę pracodawcy i odchodząc z pracy otrzymał w zamian za to na podstawie Programu Dobrowolnych Odejść kwotę przykładowo 100 tys. zł, będzie zmuszony prawie 1/5 z niej, czyli ok. 20 tys. zł oddać fiskusowi tytułem zaliczki na PIT. Ta informacja, z pewnością nie ucieszy osób, które straciły pracę i otrzymały dodatkową rekompensatę
z Programu Dobrowolnych Odejść.

Dominika Peżyńska
Adwokat. Specjalista ds. windykacji oraz prawa bankowego. Wielbicielka kryminału, dobrego kina i Mazur. Opiekun działu reprezentacji w sądzie Papug.pl