zabezpieczanie pożyczek gotówkowych przewłaszczenie na zabezpieczenie
Ilustracja: canstockphoto

Strona główna / PRZEWŁASZCZENIE – Niebezpieczne Zabezpieczenie

PRZEWŁASZCZENIE – Niebezpieczne Zabezpieczenie

Każdy z nas z pewnością nie raz słyszał w telewizji bądź czytał w prasie o dłużnikach, którzy na skutek nieuregulowania w terminie stosunkowo niewielkich, bo kilku czy kilkunastu tysięcznych pożyczek, utracili największy i najcenniejszy dorobek całego swojego życia, jakim jest nieruchomość.

„OSZUST PRZEJĄŁ 11 DOMÓW WARTYCH 3 MLN ZŁOTYCH. LUDZIE STRACILI MAJĄTEK SWOJEGO ŻYCIA”

Tak najczęściej brzmią wiadomości i nagłówki gazet, gdy osoby nieznające prawa padną ofiarą oszustów. Schemat ich działania jest zawsze taki sam – znaleźć osoby które nie mają zdolności kredytowej, a potrzebują gotówki, następnie obiecać im pożyczkę w zamian za czasowe przepisanie prawa własności mieszkania lub domu, po czym nie dotrzymać słowa.

Z podobną sytuacją mieliśmy do czynienia w nagłośnionej przed rokiem sprawie rolnika z województwa wielkopolskiego, któremu lichwiarz zabrał gospodarstwo rolne za dług w wysokości 35 tys. zł. Kilka lat wcześniej Tomasz J. chcąc kupić ciągnik, zaciągnął kredyt we frankach szwajcarskich. Gdy kurs waluty wzrósł, rozpoczęły się problemy Pana Tomasza ze spłatą zaciągniętego zobowiązania, dlatego też postanowił on spłacić zadłużenie nowym kredytem, zaciągniętym już tym razem w złotówkach. W tym celu wziął pożyczkę w lombardzie. Zgodnie z umową, rolnik miał pożyczyć 35 tys. zł, a oddać 70 tys. zł. Gwarancją spłaty miało być ustanowienie na rzecz lichwiarza hipoteki na nieruchomości rolnej. Okazało się jednak, że zamiast zgody na ustanowienie hipoteki umownej Pan Tomasz podpisał umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie swojej nieruchomości rolnej, w efekcie czego cały jego majątek stał się własnością właściciela lombardu.

ISTOTA PRZEWŁASZCZENIA NA ZABEZPIECZENIE

W polskim prawie nie ma przepisów określających istotę przewłaszczenia na zabezpieczenie ani sposobu jego ustanawiania. Warto zatem wyjaśnić, że najogólniej rzecz ujmując, przewłaszczenie na zabezpieczenie jest jednym z możliwych sposobów zabezpieczenia wierzytelności, polegającym na przeniesieniu przez dłużnika prawa własności swojej rzeczy na wierzyciela. O tego rodzaju zabezpieczeniu wspomina jedynie art. 101 ustawy Prawo bankowe, który dopuszcza taką formę zabezpieczenia wierzytelności banku polegającą na przeniesieniu przez dłużnika lub osobę trzecią własności rzeczy ruchomych lub papierów wartościowych na bank do czasu spłaty zadłużenia wraz z należnymi odsetkami i prowizjami. Powyższe nie oznacza jednak, że przewłaszczenie na zabezpieczenie może być ustanawiane tylko na rzecz banków i może dotyczyć wyłącznie ruchomości i papierów wartościowych. Na zasadzie swobody umów możliwe jest także szersze korzystanie z tej formy zabezpieczenia.

NA CZYM POLEGA PRZEWŁASZCZENIE NA ZABEZPIECZENIE NIERUCHOMOŚCI?

Przewłaszczenie na zabezpieczenie nieruchomości polega na przeniesieniu przez osobę pożyczającą gotówkę własności nieruchomości na osobę, która udziela gotówki. Taką właśnie umowę zawarł wspomniany Pan Tomasz J., dlatego też pożyczkodawcy przysługiwało prawo zaspokojenia się z jego nieruchomości rolnej w przypadku nieuregulowania zaciągniętej pożyczki. Istotnym aspektem przewłaszczenia jest także fakt pozostawiania rzeczy ruchomej czy też nieruchomości w posiadaniu pożyczkobiorcy.

Umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie nieruchomości musi być sporządzona w formie aktu notarialnego i powinna ona określać wszystkie prawa i obowiązki – zarówno pożyczkodawcy, jak i pożyczkobiorcy – a także warunki i sposób w jaki pożyczkodawca ma prawo zaspokojenia swojej wierzytelności, gdy postanowienia umowy nie zostaną wykonane. Drugą umową zawartą jednocześnie z umową przewłaszczenia na zabezpieczenie powinna być umowa, w której wierzyciel zobowiąże się do zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości na dłużnika z chwilą zapłaty przez niego długu.

Sąd Najwyższy kilkakrotnie wypowiadał się na temat dopuszczalności stosowania w polskim prawie tego rodzaju zabezpieczenia m.in. w wyroku z dnia 29.05.2000 r. sygn. akt III CKN 246/00, czy w wyroku z dnia 08.03.2002 r. sygn. akt III CKN 748/00.

KONSEKWENCJE PRZEWŁASZCZENIA NIERUCHOMOŚCI

Skutki zawarcia umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie nieruchomości są bardzo poważne i daleko idące, bowiem z momentem podpisania umowy tracimy własność nieruchomości, która powróci do naszego majątku wyłącznie po dokonaniu spłaty całości zaciągniętego zobowiązania. Z tego powodu należy zawsze bardzo uważnie czytać dokumenty przedkładane nam podczas zawierania wszelkich, nawet drobnych pożyczek oraz z najwyższą ostrożnością podchodzić do tego rodzaju zabezpieczeń. W sytuacji, gdy nie znamy się na prawie najbezpieczniej będzie skonsultować podpisanie takiego dokumentu z wykwalifikowanym prawnikiem, gdyż tylko to pozwoli nam uchronić się przed utratą najszerszego prawa jakie posiadamy w stosunku do naszej nieruchomości.

Dominika Peżyńska
Adwokat. Specjalista ds. windykacji oraz prawa bankowego. Wielbicielka kryminału, dobrego kina i Mazur. Opiekun działu reprezentacji w sądzie Papug.pl