Sprzedam koszty. Dam koszty. Na czym polegają te ogłoszenia? O co chodzi w tych ogłoszeniach?
© Can Stock Photo / elnavegante

Strona główna / Puste faktury. Odpowiedzialność podatnika

Puste faktury. Odpowiedzialność podatnika

Michał Malesa

Obecnie głównym celem organów podatkowych jest uszczelnienie systemu podatkowego, tak aby uzyskać jak największe wpływy do budżetu. Państwo podejmuje różne działania począwszy od wykorzystania zaawansowanych narzędzi informatycznych, kończąc na wzroście liczby tradycyjnych kontroli podatkowych w różnych obszarach.

Jednym z obszarów szczególnego zainteresowania są tzw. „puste faktury”. Co oznacza ten termin? Pojęcie „pustej faktury” odnosi się do sytuacji, w której podatnik wystawi fakturę VAT, która nie odzwierciedla stanu faktycznego. Będzie to miało miejsce, gdy podatnik na fakturze wykaże dostawę towarów, bądź usługę, której nigdy nie było. Pomimo, że podatek wykazany w fakturze zostanie zaewidencjonowany, uwzględniony w deklaracji VAT-7 i zapłacony, organ skarbowy, który ujawni tego rodzaju nieprawidłowość, dokona korekty złożonego rozliczenia.

Powyższa sytuacja ma miejsce m.in. wtedy gdy np. podmiot A sprzedaje towary głównie na rzecz osób fizycznych, którym nie wystawia rachunków. Następnie podmiot A wystawia fakturę na rzecz przedsiębiorcy B, który za nią płaci. Zapłatą nie jest jednak wartość wyrażona na fakturze, a jakaś część potencjalnych oszczędności dla przedsiębiorcy B, z tytułu podatku dochodowego i VAT wynikających z kwoty wskazanej na fakturze. Innymi słowami przedsiębiorca B płaci za fakturę, a nie za towary lub usługi. Jest to proceder nielegalny ponieważ w tym zakresie zapłata nie będzie powiązana z rzeczywiście dostarczonymi towarami lub świadczonymi usługami. Dla budżetu gorsza jest bardziej zaawansowana odmiana powyższego schematu zakładająca jedynie czysty handel fakturami, tzn. sprzedaż pustych faktur.

Należy wyraźnie zaznaczyć, że jest to proceder nielegalny, za który grozi odpowiedzialność na gruncie różnych przepisów. W pierwszej kolejności powstaje konieczność zapłaty VAT wynikającego z pustej faktury. Podstawą działania organu będzie zapis art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług: „W przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.”

Odpowiedzialność karna zgodnie z przygotowywaną nowelizacją kodeksu karnego w tym zakresie przewiduje, że przestępstwem zagrożonym karą od 5 do 25 lat pozbawienia wolności ma być fałszowanie faktur od kwoty 10 mln zł. Dodatkowo zmiany dotyczyć będą także kodeksu karnego skarbowego. Ustawodawca zdecydował się też na znaczne zaostrzenie kar za wystawianie i posługiwanie się pustymi fakturami (art. 62 par. 2 k.k.s.). Maksymalna grzywna ma wzrosnąć czterokrotnie z 240 stawek dziennych (w 2017 r. to maksymalnie 6,4 mln zł) do 740 stawek dziennych (tj. maksymalnie 19,2 mln zł w 2017 r.). Możliwe będzie wymierzanie obu kar łącznie, czyli i grzywny, i więzienia.

Sprawa wystawiania „pustych faktur” jest bardzo wrażliwa i aktualnie w tym temacie planowane są liczne zmiany zaostrzające odpowiedzialność podatników. Pozostaje mieć nadzieję, że ustawodawca nie przerzuci ciężaru zapłaty podatku na uczciwych przedsiębiorców, w sytuacji gdy będą oni zamieszani w nieuczciwy proceder wystawiania pustych faktur. Podatnicy, którzy posługują się takimi fakturami powinni czym prędzej zrezygnować z tego pomysłu zmniejszenia wysokości podatków, ponieważ w dłuższej perspektywie może okazać się on nieefektywny.

Michał Malesa
Doradca Podatkowy. Uprzednio związany z PricewaterhouseCoopers oraz Deloitte. Prywatnie pasjonat sztuk walki i sportów zespołowych. Opiekun działu pomocy podatkowej Papug.pl