Upadłość konsumencka Polska 2017 Zasady upadłości konsumenckiej
0 Liked
Ilustracja: canstockphoto

Strona główna / Upadłość konsumencka

Upadłość konsumencka

mec. Piotr Kopeć 

Na czym polega upadłość konsumencka?

W 2009 r. dokonana została nowelizacja ustawy Prawo Upadłościowe, która wprowadziła do polskiego porządku prawnego instytucję upadłości konsumenckiej. W poniższym wpisie postaram się odpowiedzieć na pytania, na czym polega upadłość konsumencka, kto może z niej skorzystać i jakie będą skutki jej ogłoszenia.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Upadłość konsumencką mogą ogłosić osoby fizyczne nieprowadzące w chwili ogłoszenia upadłości działalności gospodarczej lub zawodowej. Należy mieć na uwadze, że istnieje kilka dodatkowych ograniczeń w tym zakresie. Mianowicie o upadłość konsumencką nie mogą się także ubiegać wspólnicy spółki jawnej i spółki partnerskiej oraz komplementariusze w spółce komandytowej i komandytowo-akcyjnej, nawet jeżeli nie prowadzą samodzielnie działalności gospodarczej. Przepisy o upadłości konsumenckiej nie będą także miały zastosowania do osób fizycznych, które faktycznie prowadzą działalność gospodarczą, ale nie wypełniły obowiązku jej zarejestrowania.

Pod samym pojęciem upadłości konsumenckiej rozumieć proces mający na celu umorzenie zobowiązań osoby fizycznej, w ramach którego wyróżnić można kilka etapów.

Wniosek o ogłoszenie upadłości.

Pierwszy etap postępowania to tzw. postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości, które rozpoczyna się do złożenia przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami opłata od wniosku wynosi obecnie 30 zł (wcześniej 200 zł). Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien w szczególności zawierać uzasadnienie, czyli wskazanie okoliczności, których zaistnienie wywołało lub przyczyniło się do powstania stanu niewypłacalności. Ponadto wniosek powinien zawierać wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników oraz spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich.

Na tym etapie sąd bada przede wszystkim, czy wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej spełnia wszystkie wymogi formalne. Ponadto sąd dokonuje merytorycznej oceny czy dłużnik spełnia warunki do ogłoszenia upadłości. W szczególności ocenić należy, czy dłużnik jest niewypłacalny, tzn. czy utracił on zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ponadto sąd bada, czy stan niewypłacalności jest przez dłużnika niezawiniony, tzn. czy nie była spowodowana umyślnym działaniem dłużnika lub jego rażącym niedbalstwem. Sąd w ponadto oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe i zostało ono umorzone.

Postępowanie właściwe.

W przypadku pozytywnej oceny sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości, co rozpoczyna etap właściwego postępowania upadłościowego. W przedmiotowym postanowieniu sąd wyznacza syndyka masy upadłości oraz sędziego komisarza.

Na tym etapie postępowania wierzyciele upadłego będą zgłaszać wierzytelności w terminie wyznaczonym przez sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Wyznaczony syndyk odpowiedzialny jest za sporządzenie listy wierzytelności, która podlegać będzie zatwierdzeniu przez sędziego-komisarza. Syndyk sporządza ponadto spis inwentarza, w którym ustala skład i wartość masy upadłości, czyli majątek dłużnika a także listę wierzytelności.

Następnie syndyk przeprowadza likwidację majątku upadłego, czyli dokonuje jego sprzedaży, a z uzyskanych środków pieniężnych będzie mógł zaspokoić wierzycieli. Zakończeniem tego etapu jest sporządzenie przez syndyka planu podziału, w którym określa się, jakie kwoty przypadną konkretnym wierzycielom. Wierzyciele mogą oczywiście zgłaszać zarzuty do planu podziału, co skutkować może znacznym wydłużeniem procedury. Plan podziału funduszów masy upadłości wymaga zatwierdzenia przez sędziego-komisarza, po czym syndyk przystępuje do jego wykonania, czyli spłacenia wierzycieli.

Zwrócić trzeba także uwagę na fakt, że jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy.

Zakończenie postępowania.

Ostatnim etapem jest wydanie przez sąd postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli. W tym postanowieniu sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie (nie dłuższym niż 3 lata) upadły jest zobowiązany spłacać swoich wierzycieli a także określa jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli. Niezależnie od spłacania wierzycieli na upadłym ciąży także obowiązek składania corocznych sprawozdań z wykonania planu spłaty. Zwrócić uwagę należy, że jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli, to sąd pomija ten etap i od razu umarza zobowiązania.

W przypadku gdyby upadły nie realizował powyższych obowiązków, sąd uchyli plan spłaty i umorzy postępowanie bez skutku oddłużenia. Z kolei jeżeli upadły wykona obowiązki określone w planie spłaty, to sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości.

Podsumowując upadłość konsumencka może stanowić realny sposób na wyjście długów. Prawidłowe i przemyślane przeprowadzenie postępowania upadłościowego daje możliwość oddłużenia a tym samym jest szansą na rozpoczęcia spokojnego życia bez długów.

Piotr Kopec
Radca prawny specjalizujący się w obsłudze firm. Doświadczenie zdobywał pracując w kancelariach prawnych oraz w Komisji Europejskiej. Prywatnie miłośnik podróży, sportu i dobrej literatury.