Nowelizacja Kodeksu postępowania karnego 2015
Ilustracja: canstockphoto

Strona główna / Wielka Nowelizacja KPK

Wielka Nowelizacja KPK

Na początku lipca 2015 r. weszła w życie ustawa obficie nowelizująca procedurę karną. Wprowadza szereg zmian i dopowiedzeń, z których jedną z wyraźniejszych jest dodanie nowego zakazu dowodowego.

Wedle nowych przepisów wykorzystanie dowodów w sprawach karnych z nielegalnie uzyskanego materiału dowodowego będzie niemożliwe. Wcześniej kwestia legalności dowodów w Polsce nie była uregulowana. Nowy zakaz dowodowy wzorowany jest na amerykańskiej doktrynie „owoców zatrutego drzewa” i pomoże ukrócić lekceważenie przepisów przez niektóre organy ścigania w trakcie gromadzenia materiału dowodowego. Sąd po prostu nie będzie uwzględniał w trakcie procesu materiału dowodowego zdobytego nielegalnie.

Nowelizacja umożliwia również wprowadzanie w procesie karnym dowodów prywatnych. Poza tym zmiany w przepisach wymuszają większe zaangażowanie stron oskarżającej (i pokrzywdzonego) oraz oskarżanej w proces. Teraz to one biorą na siebie ciężar postępowania dowodowego, a więc i – w dużej mierze – odpowiedzialność za wynik postępowania. Do tej pory zajmował się tym sąd – teraz jego rola jest ograniczona. Sąd bardziej przypomina bezstronnego arbitra.

Po nowelizacji prokurator, będący autorem aktu oskarżenia, musi osobiście stawić się w sądzie – nie może wysyłać słabo znających sprawę zastępców. Sąd z kolei ma orzekać dużo mniej kar w zawieszeniu, a więcej grzywien i kar pozbawienia wolności. Wchodzą też nowe zasady wymierzania środków zabezpieczających.

Nowela wzmacnia pozycję pokrzywdzonego, który będzie mógł m.in. ubiegać się o cofnięcie zgody na mediację oraz o zapoznanie się końcowe z aktami postępowania przygotowawczego.

Sporo tych zmian, a to nie wszystko… Długo oczekiwana nowelizacja ma na celu głównie skończenie z przewlekłością postępowań karnych.

Wśród zarzutów wobec nowych przepisów pojawiają się głosy, że nie precyzuje się w nich, co znaczy w praktyce uzyskiwanie dowodów za pomocą przestępstwa: czy trzeba udowodnić to przestępstwo? I co ma zrobić sąd z takimi dowodami? Poza tym ustawa niestety nie reguluje wszechstronnie spraw biegłych sądowych, na co z niecierpliwością czekamy przy okazji następnego legislacyjnego trzęsienia ziemi.

Agata Jagielska
Dziennikarka z zainteresowaniem obserwująca aktualne wydarzenia. Związana z mediami elektronicznymi i blogosferą.