ustawa o zawodzie psychologa 2016
Ilustracja: canstockphto

Strona główna / Zawód: psycholog

Zawód: psycholog

Praca regulowana ustawą z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów wciąż ma niejasny status prawny. Ustawa niestety do dzisiaj nie funkcjonuje w praktyce ze względu na wiele wad legislacyjnych. Tracą na tym zarówno psychologowie jak i ich klienci.

Ustawa jest bardzo niedoskonała, ale jest aktem ustrojowym, co oznacza, że nie da się jej po prostu uchylić, trzeba ją zastąpić innym aktem. Wielokrotnie podejmowano próby idące w tym kierunku, ale perturbacje związane ze zmianami rządów za każdym razem sprawiały, że nic się ostatecznie nie wydarzyło.

Na obecnym etapie „rozgrzebania” sprawy powinno się przygotować projekt nowej ustawy. Założenia do projektu widnieją m.in. na stronie Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Przypomina się w nich, że wiedza psychologiczna jest rozwijana w błyskawicznym tempie, co oznacza, że niektóre dane tracą ważność. Okazuje się, że pewne zabiegi były szkodliwe dla niektórych grup osób (np. debriefing po katastrofie). Psycholog wykonujący zawód musi więc mieć obowiązek stałego aktualizowania wiedzy. Samo ukończenie studiów nie wystarczy, zwłaszcza, że uczelnie różnej jakości wydają co roku rzesze magistrów psychologii.

Nie ma w systemie prawnym w Polsce wprost zdefiniowanego pojęcia „zawodu zaufania publicznego”, ale według jego funkcjonującej charakterystyki zalicza się do niego zawód psychologa. Rozmaitość środowisk, w jakich ten zawód jest wykonywany, obliguje do przyłożenia większej troski o jednoznaczne regulacje prawne.

Obecnie w praktyce nie funkcjonuje wiele zapisów z ustawy o zawodzie psychologa, co jest szkodliwe i uciążliwe dla klientów usług psychologicznych: m.in. nie mogą oni sprawdzić kompetencji zawodowych psychologów, nie da się też egzekwować ich zawodowej odpowiedzialności. Brak środków oddziaływania wynika z braku jakichkolwiek organów samorządu zawodowego, które mogłyby stać na straży praw klientów.

Jeszcze inny dylemat pojawia się przy zasięganiu przez sąd opinii lub wiadomości od ekspertów – psychologów zajmujących się daną dziedziną. Osoby niezadowolone z przebiegu sprawy sądowej mogą aktualnie wykorzystywać luki prawne dotyczące regulacji zawodu psychologa, żeby zakwestionować postanowienia sądu wydane na podstawie opinii biegłego.

Jasna sytuacja co do wykonywania zawodu psychologa pojawiłaby się wraz z nową ustawą. Jednak brak spójności środowiska psychologów (funkcjonuje ok. 14-15 stowarzyszeń psychologicznych w Polsce) i brak samorządu zawodowego rozprasza siły dążące do uchwalenia ustawy. Kiedy możemy liczyć na jej pojawienie się?

Agata Jagielska
Dziennikarka z zainteresowaniem obserwująca aktualne wydarzenia. Związana z mediami elektronicznymi i blogosferą.